محمد رضا واليزاده معجزى

413

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

آقاى اعظام قدسى در خاطرات خود مىنويسد : « سفير روسيه تزارى او را تحريك كرد كه به ايران بازگردد و گفت روسيه هرگونه مساعدت خواهد كرد . » به قرار اظهار ارشد الدوله محمد على ميرزا تقاضاى كمك نقدى از سفير مزبور كرده بود اما باز هم جواب سفير منفى بوده و تنها تسهيلاتى كه براى شاه مخلوع قائل شده بودند اين بوده كه صندوقهاى او را تفتيش نكرده و شايد هم عالما و عامدا متعرض او نشدند . به گفته ارشد الدوله در نتيجه اطمينانى كه سفير روسيه به آنها داده بوده ، سه عراده توپ اطريش در صندوق به عنوان آب معدنى از بادكوبه آورده و از روسيه عبور داده و خود محمد على ميرزا ريش گذاشته و تغيير قيافه داده و با تذكره ساختگى به نام « ميرزا خليل تاجر بغدادى » روز شنبه 26 تيرماه سال 1290 داخل خاك ايران گرديد . اقدامات مقدماتى محمد على ميرزا و برادرانش ( سالار الدوله و شعاع السلطنه ) بعد از تحكيم مراتب اتفاق و اتحاد در شهر « وينه » هركدام متعهد شدند كه از سمتى شروع به فعاليت و جمع‌آورى نيرو و تجهيز ايلات و عشاير طرفدار خود نمايند . بنابراين از يك سال قبل شروع به مكاتبه با دوستان و برادران و طرفداران خود ، به ويژه روساى ايلات و اشخاصى كه طالب اعاده رژيم استبداد بودند ، نمودند و آنها را عليه مشروطيت تحريك مىكردند . اولياء دولت كه از اين انتريكها بىاطلاع نمانده بودند ، در مواقع لزوم موضوع صورت مجلس مورخه 1909 / 1327 قمرى را به سفارتين يادآورى و دولت روس براى جلوگيرى از قطع وظيفه محمد على ميرزا ناگزير شد كه از آن انتريكها جلوگيرى نمايد و قرار بر اين شد كه در صورت مداخله شاه مخلوع در امور و سازش با ايلات و طوايف به منظور رسيدن به تاج‌وتخت و سلطنت سابق ، سالى چند هزار تومان وظيفه او مقطوع شود . لكن شاه مخلوع كه يك سال قبل شروع به مراسله و مكاتبه با رجال ايران ، به ويژه رؤسا ايلات و طوايف ، كرده و جوابهاى مساعد از آنان دريافت داشته بود ، وصول به سلطنت سابق را امرى حتمى الوقوع و محقق الحصول تشخيص داده و ديگر اعتنايى به مفاد صورت مجلس سال 1327 نداشت و از قطع شدن وظيفه ساليانه بيم و ترسى به دل راه نمىداد و به ويژه اين‌كه با بعضى از سران مشروطه هم كه در اين اوقات از رژيم مزبور دل خوشى نداشتند ، نيز روابطى برقرار ساخته و برخى را عقيده اين بود كه حتى سپهدار اعظم هم به او اطمينان داده بود كه اگر زمينه مراجعت و حمله به پايتخت را خودش فراهم كند ، او هم به نوبه خود يار و مددكارش خواهد بود و برحسب اتفاق خود سپهدار